Dlaczego tak wielu czarnoskórych mieszkańców Wielkiej Brytanii nie potrafi pływać? Dane pokazują ogromną różnicę

W Anglii 67 proc. czarnoskórych kobiet nie potrafi przepłynąć samodzielnie 25 metrów. Problem ma znacznie głębsze przyczyny.

Pływanie jest jedną z tych umiejętności, które mogą uratować życie, jednak w Wielkiej Brytanii dostęp do nauki pływania i poziom tych umiejętności bardzo mocno różnią się między poszczególnymi grupami społecznymi.

Szczególnie wyraźnie widać to wśród czarnoskórych mieszkańców Anglii -podaje BBC.

Dane zebrane przez Swim England na podstawie badania 4500 osób pokazują różnicę, której trudno nie zauważyć.

Problem nie sprowadza się przy tym do jednej przyczyny. Znaczenie mają sytuacja finansowa rodzin, dostęp do basenów, doświadczenia rodziców, obawy związane z wodą, a także bariery kulturowe i utrwalane przez lata stereotypy.

Temat ponownie nabrał znaczenia po wyjątkowo gorącym lecie w Wielkiej Brytanii, podczas którego doszło do tragicznych wypadków w jeziorach, rzekach i na morzu.

Oficjalnych danych dotyczących utonięć w 2026 roku jeszcze nie ma, jednak statystyki z wcześniejszych lat wskazują na niepokojące dysproporcje.
Pasted markdown

67 proc. czarnoskórych kobiet nie potrafi przepłynąć 25 metrów

Dane pokazują również, że słabsze umiejętności pływackie częściej występują wśród osób o niższych dochodach, muzułmanów, osób pochodzenia południowoazjatyckiego oraz dzieci znajdujących się pod opieką służb społecznych.

Jednocześnie wszystkie dzieci w Wielkiej Brytanii powinny kończyć szkołę podstawową z umiejętnością pływania. W praktyce wielu uczniów nie osiąga jednak tego poziomu.

Mit o większej gęstości kości został sprawdzony przez naukowców

W 2023 roku University of Portsmouth, Royal National Lifeboat Institution (RNLI) oraz Black Swimming Association (BSA) postanowiły sprawdzić to przekonanie.

Historia samego stereotypu jest znacznie dłuższa. Europejskie relacje sięgające XV wieku opisywały wielu mieszkańców Afryki Zachodniej jako bardzo dobrych pływaków i nurków.

Sytuację zmieniało między innymi wykluczanie czarnoskórych mieszkańców z basenów w Stanach Zjednoczonych. Jeszcze w 1974 roku, kilka lat po zakończeniu segregacji rasowej w USA, dwóch białych lekarzy opublikowało w czasopiśmie medycznym artykuł zatytułowany „Can Blacks Float?”, sugerując, że czarnoskóre osoby mają mniejszą wyporność.

Alice Dearing, była olimpijska pływaczka i współzałożycielka Black Swimming Association, uważa, że część takich przekonań przeniknęła również do brytyjskiej kultury. Jej zdaniem niektórzy czarnoskórzy ludzie mają głęboko zakorzenione przekonanie, że nie potrafią pływać.

Heather Massey, profesor fizjologii na University of Portsmouth uczestnicząca w badaniu dotyczącym unoszenia się na wodzie, zwraca uwagę na potencjalnie niebezpieczne skutki takiego myślenia.

„Jeżeli ludzie wierzą, że nie potrafią unosić się na wodzie, mogą odrzucać coś, co pewnego dnia mogłoby uratować im życie” – powiedziała.

Umiejętność pływania często przechodzi z rodziców na dzieci

Problem pojawia się wtedy, gdy sami rodzice nigdy się tego nie nauczyli.

Nathaniel Cole, współzałożyciel Swim Dem Crew, grupy zachęcającej więcej osób o innym niż biały kolorze skóry do pływania, spotykał podczas zajęć dzieci, których rodzice nie potrafili pływać.

Jego zdaniem w takich rodzinach woda może być postrzegana przede wszystkim jako zagrożenie. Obawy rodziców mogą następnie wpływać na podejście dzieci.

Inne doświadczenia miała Alice Dearing. Jej matka dorastała w Akrze w Ghanie i pływała w oceanie. Po przeprowadzce do Wielkiej Brytanii chciała dopilnować, aby wszystkie jej dzieci nauczyły się pływać.

Dearing ostatecznie została pierwszą czarnoskórą Brytyjką reprezentującą Team GB w pływaniu podczas igrzysk olimpijskich.

Miejsce zamieszkania i sytuacja finansowa mają ogromne znaczenie

Sam dorastał w karaibskiej rodzinie robotniczej, w której wspólne korzystanie z obiektów rekreacyjnych praktycznie nie występowało. Z pływaniem zetknął się przede wszystkim w szkole.

Jego dzieci miały już zupełnie inne możliwości. Rodzina dysponowała większym dochodem do wykorzystania, a obiekty pływackie znajdowały się bliżej miejsca zamieszkania.

Dane Sport England potwierdzają znaczenie sytuacji materialnej. W najbardziej zaniedbanych ekonomicznie rejonach 47 proc. dzieci i młodzieży potrafiło przepłynąć 25 metrów. W najmniej zaniedbanych obszarach było to 69 proc.

Od 2010 roku zamknięto ponad 500 publicznych basenów

Według Swim England oraz organizacji ukactive od 2010 roku w Wielkiej Brytanii zamknięto ponad 500 publicznych basenów. Niemal połowa z nich przestała działać od 2020 roku.

Swim England klasyfikuje jedną piątą samorządów lokalnych jako obszary „water deprived”. Oznacza to, że dostępna powierzchnia basenów jest niewystarczająca w stosunku do liczby mieszkańców.

Sama sytuacja ekonomiczna nie wyjaśnia jednak wszystkich różnic. Swim England przeanalizował w 2022 roku również dane dotyczące osób mieszkających w najbardziej zaniedbanych ekonomicznie dzielnicach.

W całej tej grupie 73 proc. dorosłych potrafiło przepłynąć 25 metrów. Wśród mieszkających w tych samych obszarach czarnoskórych dorosłych było to zaledwie 38 proc.

Włosy również okazują się barierą przed korzystaniem z basenów

W badaniu Black Swimming Association z 2023 roku, obejmującym ponad 1400 osób, 33 proc. czarnoskórych Brytyjczyków wskazało kwestie związane z włosami jako jedną z przeszkód utrudniających korzystanie z basenu.

BSA zwróciła uwagę, że tradycyjne czepki pływackie często nie są dostosowane do dzieci z dłuższymi i grubszymi włosami afro ani do fryzur takich jak warkocze, dredy czy skręty z przedłużeniami.

Dochodzi do tego problem reprezentacji. Osoba rozpoczynająca naukę może czuć się mniej komfortowo, jeżeli na basenie niemal nie spotyka ludzi podobnych do siebie.

Nathaniel Cole ujął to bardzo prosto: „Nikt nie chce być… jedyną czarnoskórą osobą na basenie”.

Mniej niż 1 proc. zarejestrowanych zawodników było czarnoskórych lub miało mieszane pochodzenie

Stanowiło to mniej niż 1 proc. wszystkich zarejestrowanych pływaków, podczas gdy około 4 proc. mieszkańców Anglii było wówczas czarnoskórych.

Przełom nastąpił podczas igrzysk olimpijskich w Tokio. W 2020 roku Alice Dearing została pierwszą czarnoskórą Brytyjką reprezentującą Team GB w olimpijskich zawodach pływackich, startując na dystansie 10 km na otwartym akwenie.

Badania Sport England wskazywały, że brak widocznych wzorców do naśladowania może wzmacniać negatywne stereotypy dotyczące możliwości osób pochodzących z różnych grup etnicznych.

Czarnoskóre dzieci były ponad trzy razy bardziej narażone na utonięcie

Według National Child Mortality Database w Anglii w latach 2019–2025 ryzyko utonięcia wśród czarnoskórych dzieci było ponad trzykrotnie wyższe niż wśród białych dzieci.

Niezależnie od pochodzenia etnicznego, dzieci mieszkające w najbardziej zaniedbanych ekonomicznie rejonach były ponad dwukrotnie bardziej narażone na utonięcie niż dzieci z najmniej zaniedbanych obszarów.

Kevin Hylton zwraca także uwagę na dane Royal Life Saving Society UK (RLSS UK). Wynika z nich, że 71 proc. dzieci, które utonęły – niezależnie od pochodzenia – było w pewnym momencie swojego życia znanych służbom opieki społecznej.

Zdaniem Hyltona potrzebne są dalsze badania pozwalające ustalić, dlaczego właśnie w tej grupie ryzyko jest tak wysokie.

Szkoły mają uczyć pływania, ale pojawia się problem kosztów

Dla części szkół problemem staje się nawet koszt wynajęcia autokaru potrzebnego do przewiezienia uczniów na basen.

Instruktorka pływania Omie Dale podkreśla, że wielu dorosłych uczestników jej zajęć ostatnią lekcję pływania miało jeszcze w szkole podstawowej. Po zakończeniu szkolnych zajęć mogą więc minąć całe lata, zanim ponownie pojawi się możliwość nauki i nabrania pewności w wodzie.

Dale uważa, że kluczowe jest umożliwienie dzieciom rozpoczęcia nauki odpowiednio wcześnie oraz zapewnienie im regularnego kontaktu z wodą.

„Prowadzimy bezpłatne lekcje i przychodzi do nas tak wielu młodych ludzi, którzy są naturalnymi pływakami i po prostu kochają wodę. Gdyby nas wtedy nie było, mogliby dorosnąć w przekonaniu, że nie potrafią pływać” – powiedziała.