Wiadomości

Niebezpieczni przestępcy mogą wyjść z więzień w Wielkiej Brytanii. Ostrzeżenie przed nowym programem

Od 1 października w Anglii i Walii ruszy program wcześniejszych zwolnień więźniów. Ma pomóc w rozwiązaniu problemu przepełnionych zakładów karnych.

Brytyjski rząd przygotowuje się do uruchomienia programu wcześniejszego zwalniania więźniów, który ma zmniejszyć ogromną presję na zakłady karne w Anglii i Walii.

Nowe zasady zaczną obowiązywać 1 października 2026 roku, ale jeszcze przed ich wejściem w życie pojawiają się poważne obawy dotyczące bezpieczeństwa.

Konserwatyści ostrzegają, że konsekwencją zmian może być wypuszczenie osób uznawanych za niebezpieczne. Szczególne kontrowersje dotyczą więźniów odbywających tzw. wyroki IPP, czyli kary pozbawienia wolności bez określonej daty zakończenia -podaje BBC.

Rząd podkreśla natomiast, że jego priorytetem jest bezpieczeństwo społeczeństwa i utrzymanie sprawnego systemu wymiaru sprawiedliwości. Problem jest pilny, ponieważ więzienia pozostają niemal całkowicie zapełnione.

Według danych z 3 sierpnia populacja więzień w Anglii i Walii wynosiła 86 495 osób. Oznaczało to wykorzystanie około 97 proc. dostępnych miejsc.

Program wcześniejszych zwolnień został ograniczon

Program wprowadzony na podstawie Sentencing Act 2026 miał umożliwić wcześniejsze opuszczanie zakładów karnych przez dużą liczbę osadzonych. Jego celem jest stworzenie wolnych miejsc w więzieniach, aby system nie znalazł się w sytuacji, w której zabraknie miejsca dla kolejnych skazanych.

Zakres programu został jednak dodatkowo ograniczony. Andy Burnham ogłosił, że osoby skazane za nieumyślne spowodowanie śmierci, czyli manslaughter, również zostaną wyłączone z możliwości wcześniejszego zwolnienia.

Decyzja nastąpiła po kampanii prowadzonej przez rodzinę PC Andrew Harpera. Rodzina zabiegała o zablokowanie wcześniejszego zwolnienia dwóch mężczyzn skazanych w związku ze śmiercią policjanta w 2019 roku.

Z programu wcześniej wyłączono również osoby skazane za gwałt oraz poważne przestępstwa seksualne wobec dzieci i grooming.

Burnham przyznał, że zawężenie programu oznacza, iż „setki” dodatkowych osób pozostaną w więzieniach. W rezultacie konieczne będzie znalezienie dla nich dodatkowych miejsc.

Rząd chce przyjrzeć się więźniom z wyrokami IPP

Jednym ze sposobów na zwiększenie liczby dostępnych miejsc ma być rozwiązanie problemu części więźniów odbywających wyroki Imprisonment for Public Protection, znane jako IPP.

Takie kary były orzekane wobec przestępców w latach 2005–2012, jeśli uznano, że stwarzają oni znaczące ryzyko wyrządzenia społeczeństwu poważnej krzywdy.

W przypadku IPP sąd określał minimalny okres, który skazany musiał spędzić za kratami. Jego upłynięcie nie oznaczało jednak automatycznego wyjścia na wolność.

Więzień może zostać zwolniony dopiero wtedy, gdy Parole Board uzna, że dalsze przetrzymywanie go w zakładzie karnym nie jest konieczne dla bezpieczeństwa społeczeństwa. W efekcie część osób pozostaje w więzieniach przez wiele lat po zakończeniu minimalnego okresu kary.

Według danych brytyjskiego Ministerstwa Sprawiedliwości do czerwca 2026 roku wyroki tego rodzaju odbywało 2271 osób.

Spośród nich 856 nigdy nie zostało zwolnionych, ponieważ Parole Board nie uznała, że można zrobić to bezpiecznie.

Zmiana zasad dotyczących bezterminowych wyroków będzie wymagała nowego prawa. Oznacza to, że uwolnienie w ten sposób dodatkowych miejsc w więzieniach może potrwać nawet kilka lat.

Konserwatyści ostrzegają przed konsekwencjami

Nick Timothy, odpowiedzialny w gabinecie cieni za sprawy wymiaru sprawiedliwości, stwierdził w rozmowie z BBC, że działania rządu mogą prowadzić do zastąpienia jednej grupy wcześniej zwalnianych więźniów inną.

„Aby zapobiec wcześniejszemu zwolnieniu jednej grupy niebezpiecznych przestępców, rozważa wcześniejsze wypuszczenie innej grupy niebezpiecznych więźniów” – powiedział Timothy.

Jego zdaniem osoby, które nadal pozostają w zakładach karnych na podstawie wyroków IPP, przebywają tam właśnie dlatego, że niezależni eksperci nie uznali ich zwolnienia za bezpieczne.

„Z definicji ludzie, którzy nadal przebywają w więzieniach na podstawie tych wyroków, są niebezpieczni, ponieważ wszyscy zostali ocenieni przez niezależnych ekspertów, którzy stwierdzili, że ich zwolnienie nie jest bezpieczne i stanowiliby zagrożenie dla społeczeństwa” – powiedział.

Timothy przyznał jednocześnie, że obecny rząd mierzy się z problemem, którego sam nie stworzył. Wskazał, że jednym z niepowodzeń poprzedniego rządu konserwatystów było wybudowanie niewystarczającej liczby miejsc w więzieniach.

Rząd: zwolnienie nie oznacza pełnej wolności

Alex Davies-Jones, minister ds. ofiar, przemocy wobec kobiet i dziewcząt oraz międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, przekonywała w BBC, że najważniejszym zadaniem rządu pozostaje ochrona społeczeństwa.

„Priorytetem numer jeden dla rządu jest zapewnienie bezpieczeństwa społeczeństwu, a żeby to zrobić, potrzebujemy sprawnie funkcjonującego systemu wymiaru sprawiedliwości” – powiedziała w programie Today.

Jak wyjaśniła, program ma zagwarantować, że „zawsze będzie dostępne miejsce w więzieniu dla kogoś, kto go potrzebuje”.

Davies-Jones zaznaczyła również w BBC Breakfast, że wcześniejsze opuszczenie zakładu karnego nie będzie oznaczało całkowitego odzyskania swobody.

„Zwolnienie nie oznacza wolności” – powiedziała, dodając, że w przypadku zwalnianych więźniów ma obowiązywać założenie stosowania elektronicznych urządzeń GPS do monitorowania ich miejsca pobytu.

Więzienia w Anglii i Walii są zapełnione w około 97 procentach

Skala problemu jest widoczna w danych dotyczących liczby osadzonych. 3 sierpnia 2026 roku w więzieniach Anglii i Walii przebywało 86 495 osób, a zakłady karne wykorzystywały około 97 proc. swojej dostępnej pojemności.

To właśnie kryzys związany z przepełnieniem więzień był jednym z głównych powodów wprowadzenia programu wcześniejszych zwolnień w Sentencing Act 2026.

Burnham tłumaczył, że w przypadku wyroków IPP zastosował „zdrowy rozsądek”. Jak przyznał, od dawna miał zastrzeżenia dotyczące funkcjonowania tego rodzaju kar.

„Znalazłem się w sytuacji, w której ludzie odbywający takie wyroki, którzy odsiedzieli znacznie więcej niż wymagany okres, nie byli zwalniani, podczas gdy inni, którzy popełnili bardzo poważne przestępstwa, mieli wychodzić wcześniej” – powiedział.

Więcej szczegółów dotyczących zmian ma zostać przedstawionych w parlamencie we wtorek. Minister sprawiedliwości Alex Norris ma wówczas poinformować między innymi, ilu więźniów obejmą zmodyfikowane zasady programu.

Data utworzenia: poniedziałek, 31 sierpnia 2026 09:54 - Adam Bham (Adam Szmulewski)

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera i YouTube. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.