Rząd analizuje możliwość szybszego podniesienia wydatków na obronę do 3% PKB. W grze są dodatkowe miliardy funtów rocznie.

W brytyjskich kręgach rządowych trwają intensywne rozmowy na temat przyspieszenia wzrostu wydatków na obronność.

Choć dotychczas celem było osiągnięcie poziomu 3% PKB w kolejnej kadencji parlamentu, teraz – jak ustaliło BBC – doradcy premiera analizują możliwość realizacji tego planu jeszcze przed końcem obecnego parlamentu, który może potrwać do 2029 roku.

Oficjalna decyzja nie zapadła, a Ministerstwo Finansów ma podchodzić do pomysłu z dużą ostrożnością.

Temat był omawiany na kluczowym spotkaniu premiera z doradcami na początku miesiąca, podczas którego analizowano także opóźniony „plan inwestycji obronnych”.

Resort obrony potrzebuje miliardów więcej, niż zakładano

Już w ubiegłym miesiącu pojawiły się doniesienia, że Ministerstwo Obrony (MOD) potrzebuje dodatkowych £28 mld w ciągu najbliższych czterech lat, aby pokryć istniejące zobowiązania.

Szef sztabu obrony, Sir Richard Knighton, mówił w styczniu przed parlamentarzystami wprost: „Nie możemy zrobić wszystkiego, co chcielibyśmy zrobić, tak szybko, jak byśmy chcieli, w ramach budżetu, który obecnie mamy”.

Urzędnicy przyznają, że rosnące koszty i wcześniejsze zobowiązania nie mieszczą się w obecnych planach finansowych. To właśnie ta luka budżetowa ma napędzać pomysł przyspieszenia zwiększania wydatków.

Źródła z Downing Street podkreślają jednak, że „plan inwestycji obronnych” wciąż jest finalizowany. „Jest wiele spekulacji” – przyznał jeden z rozmówców.

Ile kosztowałoby osiągnięcie 3% PKB?

Podniesienie wydatków obronnych do 3% PKB wcześniej, niż pierwotnie planowano, oznaczałoby ogromne koszty dla budżetu państwa.

Biuro Odpowiedzialności Budżetowej (Office for Budget Responsibility – OBR), niezależny organ przygotowujący prognozy gospodarcze dla rządu, wyliczyło w marcu ubiegłego roku, że dojście do poziomu 3% PKB do roku budżetowego 2029–2030 oznaczałoby dodatkowe £17,3 mld rocznie.

Z kolei Bee Boileau, ekonomistka z Institute for Fiscal Studies, szacuje, że realna kwota byłaby nieco niższa – około £13–14 mld rocznie – jeśli uwzględnić już zaplanowane podwyżki wydatków.

Dla porównania, w ubiegłym roku Wielka Brytania przeznaczyła na obronność około 2,3% PKB, czyli mniej więcej £66 mld. Jednocześnie – wraz z innymi państwami NATO – zobowiązała się do osiągnięcia poziomu 3,5% PKB na tzw. podstawową obronność do 2035 roku.

Argumenty premiera: mniej zależności od USA, więcej współpracy z Europą

Podczas wystąpienia w Monachium w sobotę premier Sir Keir przedstawił szeroką argumentację na rzecz zwiększenia nakładów na obronność w obliczu zagrożenia ze strony Rosji.

„Musimy budować naszą twardą siłę, bo to waluta naszych czasów. Musimy wydawać więcej, dostarczać więcej i lepiej koordynować działania” – podkreślił.

Premier argumentował, że większe wydatki oznaczałyby mniejszą zależność od Stanów Zjednoczonych. „Powinniśmy realizować pokoleniowe inwestycje, które pozwolą nam przejść od nadmiernej zależności do współzależności” – powiedział.

Dodał również, że silniejsza brytyjska obronność umożliwi ściślejszą współpracę z europejskimi sojusznikami w obronie Ukrainy. „Aby sprostać szerszemu zagrożeniu, jasne jest, że będziemy musieli wydawać więcej i szybciej” – zaznaczył.

Jedno ze źródeł w sektorze obronnym oceniło, że przemówienie brzmiało jak zapowiedź zwiększenia wydatków – bez formalnego ogłoszenia decyzji.

Sporne źródła finansowania i napięcia w Whitehall

W tle toczy się spór o to, skąd wziąć dodatkowe miliardy. Według źródeł w Whitehall, rozważane były potencjalne przesunięcia środków m.in. z:

• budżetu pomocy zagranicznej (Overseas Development Assistance),
• programów związanych z osiągnięciem neutralności klimatycznej do 2050 roku,
• projektu kolei dużych prędkości między Londynem a Birmingham.

Alternatywą byłoby zwiększenie zadłużenia, jednak Ministerstwo Finansów ma obawiać się naruszenia celów fiskalnych i reakcji rynków finansowych. Według jednego ze źródeł w resorcie obrony powołano nawet specjalną grupę, która analizuje, jak pogodzić zwiększone wydatki z obowiązującymi regułami budżetowymi.

Dodatkowego znaczenia sprawie nadają doniesienia o napięciach personalnych. Część urzędników wskazuje, że Morgan McSweeney, były szef sztabu premiera, był jednym z najgorętszych zwolenników zwiększenia wydatków. Po jego rezygnacji – jak twierdzą niektórzy – stanowisko resortu finansów stało się bardziej stanowcze. Ministerstwo Finansów zaprzecza jednak, by blokowało konkretny plan osiągnięcia 3%.

Presja ze strony USA i zobowiązania wobec NATO

Osiągnięcie poziomu 3% PKB jeszcze w tej kadencji zostałoby bardzo dobrze przyjęte w Stanach Zjednoczonych, które – według źródeł – prywatnie naciskają na Wielką Brytanię, by przyspieszyła wzrost wydatków.

„Przesunięcie celu 3% bliżej nie byłoby zaskoczeniem. Rząd już zobowiązał się wraz z innymi państwami NATO do 3,5% do 2035 roku. Wielka Brytania musi pokazać, jak zamierza tam dotrzeć” – powiedziało jedno ze źródeł w sektorze obronnym.

Minister spraw wewnętrznych Yvette Cooper w programie „Sunday with Laura Kuenssberg” podkreśliła, że rząd zapowiedział największy wzrost inwestycji w obronność od czasów zimnej wojny. Przyznała jednak: „Będziemy musieli pójść dalej, oczywiście że będziemy musieli pójść dalej, bo musimy wzmocnić naszą obronę i nasze partnerstwa”.

Rzecznik Ministerstwa Obrony dodał: „Nie komentujemy spekulacji. Rząd koncentruje się na realizacji działań na rzecz obronności. Zapewniamy największy trwały wzrost wydatków obronnych od czasów zimnej wojny, z dodatkowym £5 mld na obronę tylko w tym roku finansowym”.

 
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera i YouTube. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.

Czytaj poprzedni artykuł: Birmingham: te przestępstwa zdarzają się najczęściej w Twojej okolicy. Sprawdź swoją dzielnicę

Czytaj następny artykuł: Ponad 60 dzieci zakażonych szybko rozprzestrzeniającą się chorobą w Londynie. Część trafiła do szpitala z powodu odry