Duże zmiany w autobusach w West Midlands. Pasażerowie odczują różnicę

Duże zmiany w komunikacji autobusowej w West Midlands. Pasażerowie zachowają obecne bilety, ale od 2027 roku zacznie zmieniać się sposób zarządzania siecią.

Po raz pierwszy od 40 lat usługi autobusowe w West Midlands mają wrócić pod publiczną kontrolę.

West Midlands Combined Authority (WMCA) przejmie lokalną działalność National Express West Midlands, obejmującą m.in. Birmingham, Coventry, Wolverhampton i Black Country.

Dla osób korzystających z autobusów najważniejsza wiadomość jest jednak taka, że bezpośrednio po przejęciu nie należy spodziewać się nagłej rewolucji. Trasy, ceny biletów i rozkłady jazdy mają na razie pozostać bez zmian.

Znacznie większe różnice pasażerowie mają zacząć zauważać wraz z wprowadzaniem systemu franczyzowego od kwietnia 2027 roku. Władze regionu zyskają wówczas większy wpływ na to, gdzie i jak często kursują autobusy oraz ile kosztują przejazdy.

Zmiany dotyczą również osób z niepełnosprawnościami. Od 1 kwietnia mają zostać zniesione ograniczenia godzinowe dotyczące korzystania z bezpłatnych przejazdów autobusowych na podstawie odpowiednich kart.

WMCA zapłaci 24 mln funtów za działalność National Express West Midlands

West Midlands Combined Authority ma zapłacić z góry 24 mln funtów za działalność grupy w West Midlands. W ramach transakcji WMCA uzyska pełną kontrolę nad siecią, aktywami oraz działalnością operacyjną.

Zakup ma zostać sfinalizowany w listopadzie 2026 roku.

National Express West Midlands obsługuje rozległy obszar miejski obejmujący Birmingham i Black Country, a także Wolverhampton oraz Coventry. Oznacza to, że decyzja będzie miała znaczenie dla bardzo dużej liczby mieszkańców korzystających na co dzień z transportu publicznego.

Na razie trasy i ceny biletów pozostają bez zmian

Wszystkie dotychczasowe bilety pozostają ważne. Dotyczy to również biletów miesięcznych i rocznych.

Większe zmiany mają rozpocząć się w kwietniu 2027 roku, kiedy ruszy franczyzowanie sieci autobusowej. Burmistrz West Midlands Richard Parker zapowiedział, że właśnie wtedy mieszkańcy zaczną dostrzegać rzeczywiste różnice.

„To my będziemy decydować o sieci, rozkładzie jazdy i cenach biletów” – powiedział Parker.

Według Parkera przejęcie działalności pozwoli ponadto ochronić około 4800 miejsc pracy oraz zapewnić kursowanie nawet 750 autobusów dziennie.

Dlaczego władze West Midlands przejmują autobusy?

Pomysł uzyskał wcześniej znaczne poparcie społeczne. W konsultacjach przeprowadzonych w 2025 roku około 75 proc. respondentów opowiedziało się za wprowadzeniem systemu franczyzowego w regionie.

Model franczyzowy oznacza, że władze publiczne mają znacznie większy wpływ na funkcjonowanie komunikacji. Prywatne firmy mogą nadal prowadzić autobusy, ale działają według warunków ustalonych przez odpowiednie władze regionalne lub lokalne.

Andy Burnham zapowiada bardziej zintegrowany transport publiczny

Burnham ma już doświadczenie z podobnym modelem z okresu, kiedy był burmistrzem Greater Manchester. Wprowadzono tam Bee Network, integrując franczyzową sieć autobusową z szerszym regionalnym systemem transportu publicznego.

Według premiera przejęcie działalności National Express West Midlands może przyspieszyć podobną integrację w West Midlands.

„West Midlands może teraz szybciej zmierzać w kierunku zintegrowanego systemu transportu publicznego obejmującego autobusy, tramwaje i pociągi, który będzie w dużym stopniu nastawiony na służenie społeczeństwu” – powiedział Burnham.

Premier przekonywał również, że publiczna kontrola może pozwolić władzom osiągać dodatkowe korzyści dla mieszkańców.

„Kiedy ma się taką publiczną kontrolę, można zapewnić więcej korzyści społecznych, niższe ceny biletów i nowsze autobusy – i dokładnie to wydarzy się tutaj, w West Midlands” – dodał.

Nie wszyscy pozytywnie oceniają jednak sposób przeprowadzenia zmian. Richard Holden, odpowiedzialny za transport w gabinecie cieni Partii Konserwatywnej, stwierdził, że „dziwne” jest to, iż rząd nie próbował umożliwić przejęcia działalności przez prywatnego operatora funkcjonującego w systemie franczyzowym.

Według Holdena zamiast tego na lokalnych podatników może zostać przeniesionych około 100 mln funtów zobowiązań.

Bezpłatne autobusy dla osób z niepełnosprawnościami przez całą dobę

Obecnie w dni robocze karty dla osób z niepełnosprawnościami mogą być używane bezpłatnie od godz. 9:30 do 23:00. Po wejściu nowych przepisów ograniczenie to ma zniknąć, umożliwiając bezpłatne podróżowanie również wcześniej rano i później w nocy.

Zmiana ma wejść w życie 1 kwietnia 2027 roku.

Nabila Gardner, przedsiębiorczyni z Birmingham z niepełnosprawnością, oceniła tę decyzję jako „naprawdę przydatną”. Jak powiedziała BBC, może ona ułatwić m.in. dojazdy na spotkania, odwiedzanie rodziny, poszukiwanie nowych możliwości zatrudnienia oraz życie towarzyskie.

Jej zdaniem system franczyzowy może również pomóc „zapewnić ludziom przyzwoity transport zamiast zysku”.

Alexandra Davis, która jest niesłysząca, porusza się na wózku i publikuje w mediach społecznościowych materiały dotyczące dostępności, zwróciła uwagę na znaczenie zniesienia sztywnych godzin.

„Wygląda na to, że rząd zdaje sobie sprawę, że osoby z niepełnosprawnościami nie istnieją tylko w określonych godzinach” – powiedziała.

Jak dodała, osoby z niepełnosprawnościami już teraz muszą szczegółowo planować wiele elementów codziennego życia. Brak konieczności sprawdzania, czy nie wychodzą z domu zbyt wcześnie, aby móc bezpłatnie skorzystać z autobusu, oznacza dla nich „jedną rzecz mniej, o którą trzeba się martwić”.