Tysiące rodzin w Wielkiej Brytanii straciło zasiłek na dzieci (Child Benefit) przez błędne dane o podróżach. Sprawą zajmie się teraz państwowy audytor.

Sprawa wstrzymanych zasiłków na dzieci w Wielkiej Brytanii budzi coraz większe kontrowersje.

Po miesiącach krytyki i licznych skarg ze strony rodzin oraz parlamentarzystów rozpoczęto oficjalne dochodzenie dotyczące działań brytyjskiego fiskusa.

Chodzi o program walki z oszustwami, który miał wykrywać osoby pobierające świadczenia mimo wyjazdu z kraju.

W praktyce jednak system opierał się na niepełnych danych o podróżach zagranicznych, co doprowadziło do wstrzymania płatności tysiącom rodzin, które w rzeczywistości nadal mieszkały w Wielkiej Brytanii.

Teraz sprawę zbada niezależny organ kontrolujący wydatki publiczne - podaje The Guardian.

Dochodzenie ma ustalić, w jaki sposób zaprojektowano cały mechanizm oraz dlaczego doprowadził on do tak dużej liczby błędnych decyzji.

Dochodzenie w sprawie programu HMRC

Śledztwo prowadzi National Audit Office (NAO), czyli brytyjski urząd kontrolujący wydatki publiczne. Instytucja ta przyjrzy się temu, jak HM Revenue and Customs (HMRC) – brytyjski urząd skarbowy – zaprojektował i wdrożył system wykrywania potencjalnych nadużyć związanych z zasiłkiem na dzieci.

Program miał identyfikować osoby, które rzekomo wyjechały z Wielkiej Brytanii na stałe, a mimo to nadal pobierały świadczenia. Do wykrywania takich przypadków wykorzystano dane o podróżach przekazywane przez Home Office, czyli brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Problem polegał jednak na tym, że dane okazały się niepełne lub błędne. Rejestrowały one między innymi planowane podróże lotnicze, nawet jeśli pasażer ostatecznie nie wsiadł do samolotu. Często też brakowało informacji o powrocie danej osoby do Wielkiej Brytanii.

W efekcie system sugerował, że część rodzin wyemigrowała, choć w rzeczywistości nadal mieszkała w kraju.

Historie rodzin, które niesłusznie straciły świadczenia

Wśród osób dotkniętych decyzjami urzędu znalazły się rodziny, które w ogóle nie wyjechały za granicę lub których podróże nie doszły do skutku.

Jedna z kobiet została uznana za osobę przebywającą poza krajem, mimo że ostatecznie nie wsiadła do samolotu po tym, jak jej dziecko dostało ataku epilepsji przy bramce odlotów.

Inna osoba została pozbawiona świadczenia po tym, jak nie poleciała do Norwegii na ślub, który został odwołany.

Problemy pojawiły się także w Irlandii Północnej. Niektórym rodzinom wstrzymano zasiłki po powrocie do Wielkiej Brytanii przez lotnisko w Dublinie. W innych przypadkach Home Office nie odnotował powrotu podróżnych do kraju, czego przyczyn do dziś nie wyjaśniono.

Dziesiątki tysięcy rodzin objętych kontrolą

Między lipcem a październikiem ubiegłego roku HMRC zawiesił wypłatę zasiłku na dzieci dla 23 794 rodzin w ramach akcji walki z nadużyciami.

Rodzice otrzymywali listy, w których urząd odnosił się do ich zagranicznych podróży – czasem sprzed nawet trzech lat. W wielu przypadkach powodem była informacja, że w systemie nie ma zapisu o powrocie do Wielkiej Brytanii.

Dane opublikowane przez HMRC pokazują jednak, że zdecydowana większość tych rodzin miała pełne prawo do świadczeń.

• ponad 17 000 rodzin uznano za uprawnione do zasiłku
• 1 019 przypadków (4,3%) dotyczyło faktycznie nieprawidłowych roszczeń
• tysiące spraw nadal pozostaje nierozstrzygniętych

Do końca grudnia aż 71% spraw zakończyło się potwierdzeniem, że rodziny legalnie pobierały świadczenia.

Krytyka braku przejrzystości ze strony rządu

Sprawa wywołała również reakcję polityków. Andrew Snowden, poseł Partii Konserwatywnej i zastępca whip'a parlamentarnego, który wcześniej wzywał do publicznego śledztwa, przyjął decyzję o dochodzeniu z zadowoleniem.

Polityk podkreślił, że od początku brakowało jasnych informacji o tym, w jaki sposób zaprojektowano program oraz jakie dane wykorzystano.

Powiedział: „Od samego początku istniał niepokojący brak przejrzystości ze strony rządu dotyczący tego, jak zaprojektowano tę politykę, na jakich danych się opierała i dlaczego tysiące rodzin miało niesłusznie wstrzymane płatności”.

Dodał również, że parlament musiał polegać głównie na pisemnych pytaniach i fragmentarycznych informacjach, aby zrozumieć skalę problemu.

„Dla zaufania publicznego niezwykle ważne jest ustalenie, kto wiedział o problemie, kiedy się o nim dowiedziano i jak rząd zamierza zapobiec podobnym błędom w przyszłości” – powiedział Snowden.

Wewnętrzne dokumenty HMRC budzą kolejne pytania

Dokumenty wewnętrzne ujawnione przez portal śledczy Detail wskazują, że urzędnicy początkowo uznawali system wymiany danych z Home Office za sukces.

Stało się tak mimo faktu, że tysiące rodzin straciło świadczenia, a większość przypadków po weryfikacji okazała się prawidłowa.

W raporcie przekazanym do Cabinet Office w połowie listopada 2025 roku stwierdzono: „Wymiana danych między HMRC a Home Office nadal działa zgodnie z oczekiwaniami i ustaleniami”.

Urzędnicy przewidywali wówczas, że aż 64% przypadków okaże się nieuprawnionych do pobierania zasiłku. W rzeczywistości sytuacja była odwrotna – większość rodzin okazała się uprawniona do świadczeń.

Zmiana podejścia po fali krytyki

HMRC przyznał się już do części problemów i wycofał się z jednej z najbardziej kontrowersyjnych praktyk. Chodzi o automatyczne zawieszanie wypłat świadczeń jeszcze przed udowodnieniem jakiegokolwiek nadużycia.

Szef urzędu, John-Paul Marks, poinformował w liście do parlamentarnej komisji skarbu, że spotkał się z kierownictwem National Audit Office, aby omówić „zmienione podejście” do całej procedury.

Jak napisał w liście: „Przyjmujemy ostrożne i kontrolowane podejście, z silnym naciskiem na słuchanie organizacji oraz wspieranie podatników w trakcie całego procesu”.

Dodał również, że specjalna grupa nadzorcza będzie monitorować wykorzystanie danych o podróżach międzynarodowych i w razie potrzeby wprowadzać kolejne zmiany w systemie.

Marks zapowiedział, że latem przedstawi parlamentowi kolejne informacje dotyczące postępów oraz wniosków z dochodzenia prowadzonego przez National Audit Office.

 
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera i YouTube. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.

Czytaj poprzedni artykuł: Wielka Brytania: ważne daty wypłat zasiłków i emerytur w kwietniu 2026

Czytaj następny artykuł: Dwa dodatki po 150 GBP dla osób w Wielkiej Brytanii. Rząd potwierdza wsparcie dla milionów gospodarstw