Przełomowy wyrok w UE. Może wpłynąć na system azylowy w Wielkiej Brytanii

Europejski sąd uznał, że osoby ubiegające się o azyl muszą mieć zapewnione godne warunki życia. Wyrok może mieć znaczenie dla całej Europy, także dla Wielkiej Brytanii.

W całej Europie trwa dyskusja o tym, jakie wsparcie powinny otrzymywać osoby ubiegające się o azyl.

Chodzi nie tylko o miejsce zakwaterowania, ale również o środki na podstawowe potrzeby, takie jak żywność, odzież, środki higieniczne czy możliwość kontaktu z rodziną.

Nowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ponownie zwrócił uwagę na ten problem - podaje iNews.

Sędziowie uznali, że nawet w sytuacji ograniczenia świadczeń państwa nie mogą pozbawiać osób ubiegających się o azyl minimalnych warunków zapewniających godne życie.

Choć Wielka Brytania po Brexicie nie podlega już unijnym przepisom dotyczącym azylu, eksperci wskazują, że orzeczenie pokazuje kierunek zmian przyjmowanych w Europie. Jednocześnie zwracają uwagę na różnice między brytyjskim a unijnym systemem.

Wyrok zapadł po skardze afgańskiego obywatela

Sprawa dotyczyła obywatela Afganistanu oznaczonego inicjałami „FB”, który przebywał w Niemczech. Jego wniosek o azyl został uznany za niedopuszczalny, ponieważ zgodnie z przepisami powinien zostać przekazany do Rumunii.

W okresie oczekiwania na transfer jego świadczenia zostały ograniczone lub całkowicie wstrzymane zgodnie z niemieckim prawem. Mężczyzna argumentował jednak, że nie posiada wystarczających środków nawet na zakup odzieży.

Jakie świadczenia otrzymują osoby ubiegające się o azyl?

Według Mihnei Cuibusa z Migration Observatory na Uniwersytecie Oksfordzkim wysokość świadczeń w wielu krajach europejskich, w tym w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii, jest zbliżona.

Zazwyczaj wynoszą one około £50 lub 50 euro tygodniowo. Kwota ta ma pokrywać wydatki na:

• żywność,
• odzież,
• środki higieniczne,
• telefon i komunikację,
• koszty transportu.

Organizacje charytatywne od dawna twierdzą jednak, że takie wsparcie nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb i utrzymuje osoby ubiegające się o azyl poniżej granicy ubóstwa.

Wielka Brytania wydała miliardy na system azylowy

W roku finansowym 2024–2025 Wielka Brytania przeznaczyła około £4,8 mld na wsparcie systemu azylowego. Znaczna część tej kwoty była związana z kosztownym zakwaterowaniem migrantów w hotelach.

W ostatnich latach brytyjskie władze zaczęły rozważać tworzenie większych ośrodków recepcyjnych, między innymi w dawnych koszarach wojskowych, które miałyby zastąpić hotele.

Profesor ekonomii i polityki publicznej z King's College London Jonathan Portes uważa, że takie rozwiązanie może być tańsze, jednak wymaga odpowiednich inwestycji.

Przypomniał, że w latach 70. Wielka Brytania z powodzeniem korzystała z ośrodków recepcyjnych dla uchodźców z Afryki Wschodniej. Jednocześnie wskazał, że nowsze doświadczenia związane z ośrodkiem Manston pokazały, iż zbyt duże zagęszczenie ludzi może prowadzić do problemów sanitarnych i pogorszenia warunków życia.

Unia Europejska zmienia przepisy dotyczące azylu

Niedawno Unia Europejska przedstawiła nowe przepisy regulujące wspólny system azylowy.

Choć nowe regulacje nie określają konkretnej dziennej kwoty świadczeń, wyraźnie wskazują, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o azyl odpowiedni standard życia, a odzież została wymieniona jako jedna z podstawowych potrzeb.

Nowe przepisy przewidują również skrócenie okresu oczekiwania na możliwość podjęcia pracy do sześciu miesięcy od złożenia wniosku o azyl. W Wielkiej Brytanii osoby ubiegające się o azyl muszą obecnie czekać dwa razy dłużej, a możliwość zatrudnienia jest dodatkowo ograniczona do niewielkiej liczby zawodów.

Brexit oznacza inne zasady dla Wielkiej Brytanii

Po opuszczeniu Unii Europejskiej Wielka Brytania nie uczestniczy już we wspólnym europejskim systemie azylowym.

Nie bierze udziału między innymi w mechanizmie solidarności, który przewiduje relokację osób ubiegających się o azyl pomiędzy państwami członkowskimi lub wpłatę 20 tys. euro za każdą nieprzyjętą osobę.

Wielka Brytania nie korzysta także z systemu Eurodac – unijnej bazy danych zawierającej informacje o osobach ubiegających się o azyl oraz miejscu ich pierwszego wjazdu do Europy.

Eksperci z think tanku UK in a Changing Europe zwracają uwagę, że szybsze rozpatrywanie wniosków azylowych w państwach Unii może mieć pośredni wpływ na Wielką Brytanię. Według ich oceny część osób, którym odmówiono ochrony w krajach UE, może próbować przedostać się właśnie do Wielkiej Brytanii.