Nowe zasady wjazdu do krajów UE wchodzą w życie. Zmiany obejmą miliony podróżnych z Wielkiej Brytanii.

W najbliższych dniach podróżowanie do krajów Unii Europejskiej może wyglądać zupełnie inaczej niż dotychczas.

Wprowadzany system cyfrowej kontroli granicznej ma zastąpić tradycyjne stemplowanie paszportów i znacząco zmienić sposób przekraczania granic.

Zmiany dotyczą przede wszystkim osób podróżujących z Wielkiej Brytanii, które od czasu Brexitu są traktowane jako obywatele państw trzecich.

Choć nowe przepisy były zapowiadane od dawna, ich wdrożenie nie przebiega bez problemów.

Eksperci ostrzegają, że pierwsze tygodnie funkcjonowania systemu mogą przynieść chaos, opóźnienia i dodatkowe kontrole. Szczególnie w okresie wiosennych i letnich wyjazdów może to wpłynąć na komfort podróżowania.

Nowy system EES zastąpi stemple w paszportach

System Entry/Exit System (EES) to cyfrowe rozwiązanie, które rejestruje przekroczenia granic przez osoby spoza Unii Europejskiej. Zastępuje on dotychczasowe ręczne stemplowanie paszportów.

System zaczął być wdrażany 12 października 2025 roku, a pełne uruchomienie we wszystkich punktach granicznych strefy Schengen planowane jest na 10 kwietnia 2026 roku.

W praktyce oznacza to, że każda podróż będzie zapisywana w centralnej bazie danych, a czas pobytu w UE będzie automatycznie monitorowany.

W których krajach obowiązuje nowy system

Nowe zasady obejmują niemal całą strefę Schengen, czyli zarówno państwa Unii Europejskiej, jak i kilka krajów spoza niej.

System będzie stosowany w następujących państwach:

• Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania
• Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry
• Islandia, Włochy, Łotwa, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg
• Malta, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia
• Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria

Wyjątkiem pozostają Irlandia i Cypr, gdzie nadal będą stosowane tradycyjne stemple w paszportach.

Kogo dotyczą zmiany i jakie są zasady pobytu

System obejmuje wszystkich podróżnych spoza UE, w tym obywateli Wielkiej Brytanii, którzy udają się do krajów Schengen na krótkie pobyty.

Krótki pobyt oznacza maksymalnie 90 dni w ciągu 180 dni. Przekroczenie tego limitu będzie automatycznie rejestrowane i może prowadzić do konsekwencji przy kolejnych podróżach.

Dzieci poniżej 12. roku życia nie będą musiały oddawać odcisków palców, ale nadal będą objęte obowiązkiem skanowania twarzy.

Jak wygląda kontrola na granicy w praktyce

Podróżni będą musieli zarejestrować swoje dane w systemie przy pierwszym wjeździe po jego wdrożeniu. Proces ten obejmuje:

• podanie danych osobowych i dokumentu podróży
• zeskanowanie odcisków palców
• wykonanie zdjęcia twarzy

W większości przypadków procedura odbędzie się na miejscu – na lotnisku lub w porcie – przy użyciu specjalnych kiosków lub stanowisk kontrolnych.

W przypadku podróży z Wielkiej Brytanii przez Kanał La Manche sytuacja będzie wyglądać inaczej. Kontrole EES zostaną przeprowadzone jeszcze przed opuszczeniem kraju, m.in.:

• w porcie w Dover
• w terminalu Eurotunelu w Folkestone
• na stacji St Pancras International w Londynie

Oznacza to, że kierowcy będą musieli wysiadać z samochodów, aby przejść proces rejestracji.

Co to oznacza dla osób ze statusem osiedlenia w Wielkiej Brytanii

Nowy system EES nie obejmuje obywateli Unii Europejskiej, dlatego osoby posiadające np. polski paszport – nawet jeśli mieszkają w Wielkiej Brytanii i mają settled status lub pre-settled status – nie będą musiały przechodzić tej procedury.

W ich przypadku nadal obowiązują dotychczasowe zasady wjazdu do krajów UE, bez konieczności rejestracji danych biometrycznych w systemie.

Nie oznacza to jednak, że zmiany pozostaną dla nich całkowicie bez znaczenia. Wprowadzenie nowych kontroli dla obywateli państw trzecich, w tym Brytyjczyków, może wydłużyć czas odpraw na granicach.

W praktyce osoby z settled status mogą odczuć skutki nowych przepisów pośrednio – przede wszystkim w postaci dłuższych kolejek i większego ruchu na przejściach granicznych, szczególnie w portach i na lotniskach obsługujących ruch z Wielkiej Brytanii.

Problemy z wdrożeniem i możliwe opóźnienia

Choć system miał być w pełni gotowy do działania, wiele wskazuje na to, że jego wdrożenie napotyka poważne trudności.

Ekspert ds. podróży Simon Calder zwrócił uwagę, że projekt „zaczyna się rozpadać”, a niektóre kraje – w tym Francja – są „dalekie od gotowości”.

Problemy dotyczą m.in. połączenia z centralną bazą danych oraz różnic w sposobie wdrażania systemu przez poszczególne państwa.

Jak podkreśla Calder, każde państwo wprowadza system na własny sposób – od pojedynczych lotnisk po rozbudowane sieci przejść granicznych, co dodatkowo komplikuje sytuację.

Co dalej z kolejnym systemem dla podróżnych

Równolegle planowany jest również system ETIAS (Europejski System Informacji o Podróży oraz Zezwoleń na Podróż), który będzie wymagał wcześniejszej autoryzacji przed przyjazdem do UE.

Jednak według ekspertów jego wdrożenie jest mało prawdopodobne przed końcem 2026 roku, mimo wcześniejszych zapowiedzi.

Dla podróżnych oznacza to, że najbliższe miesiące mogą być okresem przejściowym, w którym nowe technologie będą stopniowo wprowadzane, a kontrole – bardziej czasochłonne niż dotychczas.

 
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera i YouTube. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.

Czytaj poprzedni artykuł: Ryanair odwołuje loty i ogranicza siatkę połączeń. Problemy mogą się nasilić latem

Czytaj następny artykuł: Ryanair może zezwolić na dwa darmowe bagaże podręczne. UE szykuje zmianę przepisów