Ekstremalne upały w Wielkiej Brytanii. Setki szkół zamknięte, poważne utrudnienia dla podróżnych

Wielka Brytania zmaga się z wyjątkowo groźną falą upałów. Setki szkół planują zamknięcia, a koleje apelują do pasażerów.

Wielka Brytania przygotowuje się na jeden z najbardziej niebezpiecznych epizodów upałów ostatnich lat.

Temperatury rosną, a ostrzeżenia wydane przez służby meteorologiczne i zdrowotne pokazują, że nie chodzi już tylko o uciążliwą pogodę.

W części Anglii i Walii obowiązuje rzadkie czerwone ostrzeżenie przed ekstremalnym upałem. Oznacza ono zagrożenie dla życia, także dla osób, które zwykle nie uznają się za szczególnie narażone na skutki wysokich temperatur.

Skutki tej sytuacji widać już w szkołach, transporcie publicznym i usługach. Setki placówek edukacyjnych zaplanowały pełne lub częściowe zamknięcia, a największy operator kolejowy w Wielkiej Brytanii ostrzega pasażerów, by nie podróżowali, jeśli nie jest to konieczne.

Najtrudniejsze warunki spodziewane są w środę i czwartek. Według prognoz w południowej Anglii temperatura może miejscami dojść do 37–38°C, a 39°C nie jest wykluczone.

Czerwony alert oznacza realne zagrożenie dla życia

Met Office wydało czerwone ostrzeżenie przed ekstremalnym upałem dla części Anglii i Walii. Alert obowiązuje od godziny 09:00 w środę do 21:00 w czwartek i obejmuje wyjątkowo gorący oraz wilgotny okres w części południowej i środkowej Anglii oraz południowej Walii.

We wtorek najwyższą temperaturę w Wielkiej Brytanii odnotowano w Wisley w hrabstwie Surrey, gdzie termometry pokazały 34,6°C. Irlandia Północna i Szkocja miały najcieplejsze dni roku, z temperaturami odpowiednio 28,1°C i 29°C, natomiast w Walii najwyższa temperatura wyniosła 32,2°C.

Według prognoz fala upałów ma się jeszcze nasilić. W południowej Anglii temperatura może wzrosnąć w środę do około 37 lub 38°C, a lokalnie nie można wykluczyć nawet 39°C.

Temperatura to nie wszystko. Odczuwalny upał może być znacznie większy

Sytuację pogarsza wysoka wilgotność powietrza. Meteorolodzy podkreślają, że przy temperaturze powietrza wynoszącej na przykład 35°C warunki mogą być odczuwane jak około 41°C.

To właśnie połączenie wysokiej temperatury i wilgotności sprawia, że organizm gorzej radzi sobie z ochładzaniem. Upał może być szczególnie niebezpieczny w budynkach, środkach transportu, szkołach, miejscach pracy oraz tam, gdzie brakuje dobrej wentylacji.

Służby przewidują także, że więcej osób będzie szukać ochłody nad morzem, jeziorami i rzekami. To z kolei zwiększa ryzyko wypadków nad wodą, zwłaszcza jeśli ludzie będą wchodzić do niej nagle po długim przebywaniu na słońcu.

Setki szkół w Anglii i Walii zamknięte

Ponad 300 szkół w Anglii i Walii planuje w tym tygodniu pełne lub częściowe zamknięcia z powodu ekstremalnych temperatur. Część placówek kończy lekcje wcześniej w środę i czwartek, aby ograniczyć ryzyko dla dzieci i personelu.

Niektóre szkoły pozwalają uczniom przyjść w strojach sportowych zamiast w pełnych mundurkach szkolnych. Ma to ułatwić dzieciom funkcjonowanie w salach lekcyjnych, które podczas takiej pogody mogą szybko się nagrzewać.

Departament Edukacji nie zaleca zwykle szkołom automatycznego zamykania placówek. Zamiast tego przekazuje wytyczne dotyczące radzenia sobie z wysokimi temperaturami.

W praktyce decyzje podejmują szkoły, uwzględniając lokalne warunki, stan budynków, dostęp do zacienionych miejsc, wentylację oraz bezpieczeństwo uczniów i nauczycieli. W wielu miejscach uznano, że normalny dzień szkolny w takich warunkach może być zbyt dużym obciążeniem.

UKHSA wydała czerwony alert zdrowotny

Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowotnego, czyli UK Health Security Agency, wydała czerwony alert zdrowotny dotyczący upałów. Obowiązuje on od godziny 01:00 w środę do 23:00 w czwartek.

Prof. Robin May, główny doradca naukowy UKHSA, powiedział w BBC Radio 4, że to dopiero drugi taki czerwony alert zdrowotny wydany przez tę instytucję. Poprzedni miał miejsce w lipcu 2022 roku.

Jak wyjaśnił, czerwony poziom oznacza „bardzo powszechne zagrożenie” związane z upałem. Dotyczy ono nie tylko osób starszych, dzieci i ludzi z problemami zdrowotnymi.

„Często ostrzegamy osoby wrażliwe, starsze i młode, ale w tym przypadku ostrzegamy również zdrowych ludzi w sile wieku, aby zachowali bardzo dużą ostrożność, ponieważ ten upał będzie intensywny i może mieć bardzo poważne, zagrażające życiu skutki nawet u osób całkowicie sprawnych” — powiedział prof. May.

Matthew Hopkins z acute and ambulance network for the NHS alliance przekazał w programie Today, że spodziewa się wzrostu zapotrzebowania na pomoc służb ratunkowych w kolejnych dniach ekstremalnie gorącej pogody.

Koleje apelują: nie podróżuj, jeśli nie musisz

Utrudnienia obejmą także transport. Met Office ostrzega przed problemami dla osób podróżujących samochodem, koleją i samolotami.

Na sieci National Rail pasażerowie zostali wezwani do unikania podróży, które nie są konieczne. Osobom, które jednak muszą jechać, zalecono zabranie wody.

GTR, największy operator kolejowy w Wielkiej Brytanii, zapowiedział zawieszenie kursowania Gatwick Express od wczesnego popołudnia w środę i czwartek. Lotnisko Gatwick nadal ma być obsługiwane przez pociągi Thameslink i Southern.

Operator wprowadzi również ograniczenia prędkości ze względów bezpieczeństwa. Oznacza to mniej pociągów na liniach Thameslink, Great Northern i Southern.

Pasażerowie GTR, którzy kupili bilety na wtorek oraz kolejne dni i zrezygnują z podróży, mogą ubiegać się o zwrot pieniędzy.

Mniej pociągów, ryzyko awarii i więcej problemów na drogach

Avanti West Coast zapowiedziało ograniczenie liczby połączeń od wtorku do czwartku. Chiltern Railways zmniejszyło liczbę usług o ponad połowę w ciągu tych trzech dni.

National Rail tłumaczy, że wysoka temperatura może powodować kilka poważnych problemów technicznych. Przewody trakcyjne mogą się wydłużać, a tory mogą ulegać odkształceniom.

Problemy przewidywane są również na drogach. RAC poinformował, że spodziewa się znaczącego wzrostu liczby wezwań do awarii, gdy temperatury osiągną najwyższy poziom.

Organizacja przekazała, że już obsługuje o 10 procent więcej awarii niż zwykle o tej porze roku. Wysokie temperatury szczególnie obciążają silniki, akumulatory, układy chłodzenia i opony.

Odwołano ceremonialne zmiany warty

Upał wpłynął także na wydarzenia ceremonialne. Zmiany warty w Londynie i Windsorze zostały odwołane na wtorek, środę i czwartek.

Decyzję podjęto, aby ograniczyć ryzyko dla personelu wojskowego, koni oraz publiczności. W takich warunkach długie przebywanie na słońcu, zwłaszcza w mundurach, może być szczególnie niebezpieczne.

To kolejny sygnał, że służby traktują obecną falę upałów jako sytuację wyjątkową. Nie chodzi wyłącznie o komfort, lecz o ograniczenie ryzyka dla zdrowia i życia.

Rekord czerwca może zostać pobity

Według prognoz rekord najwyższej czerwcowej temperatury w Wielkiej Brytanii najprawdopodobniej zostanie pobity. Obecny rekord wynosi 35,6°C i pochodzi z 1976 roku.

Meteorolodzy zaznaczają jednak, że maksymalne wartości prawdopodobnie nie przekroczą historycznego rekordu całorocznego. Ten wynosi 40,3°C i został ustanowiony w 2022 roku.

We wtorek Wielka Brytania miała według wcześniejszych prognoz przeżyć najgorętszy czerwcowy dzień w historii. W południowo-wschodniej Anglii temperatury były jednak o około 2–3°C niższe od przewidywań po intensywnych nocnych opadach i lokalnych powodziach błyskawicznych.

Nie oznacza to jednak końca zagrożenia. Najbardziej niebezpieczny etap fali upałów ma przypaść na środę i czwartek.

Tropikalne noce utrudnią odpoczynek

Wysokie temperatury nie będą ograniczać się tylko do dnia. W tym tygodniu noce także pozostaną bardzo ciepłe.

W niektórych miejscach temperatura nie spadnie poniżej 20°C. Takie zjawisko określa się jako noc tropikalną.

Dla wielu osób może to oznaczać problemy ze snem i regeneracją. Organizm nie ma wtedy szansy odpocząć po dniu spędzonym w wysokiej temperaturze, co dodatkowo zwiększa obciążenie dla zdrowia.

Szczególnie trudne warunki mogą panować w mieszkaniach na wyższych piętrach, w słabo wentylowanych domach, w budynkach z dużymi przeszkleniami oraz w pokojach nagrzewających się przez cały dzień.

Burze, błyskawice i lokalne podtopienia przed falą upałów

Wtorkową gorącą i wilgotną pogodę poprzedziły burze, które przeszły w godzinach nocnych. Met Office podało, że na południu odnotowano około 29 tysięcy uderzeń piorunów.

Burze spowodowały lokalne podtopienia i problemy komunikacyjne w części Anglii. London Fire Brigade poinformowała, że odpowiedziała na 400 zgłoszeń.

Służby ratunkowe przekazały, że dwa pożary domów w Londynie i jeden w Bristolu mogły zostać spowodowane uderzeniami piorunów.

W południowo-zachodniej Anglii doszło także do przerw w dostawach prądu. Według National Grid kilkaset domów było przez krótki czas pozbawionych elektryczności w poniedziałkowy wieczór.

Skąd wzięła się tak silna fala upałów

Bezpośrednią przyczyną obecnej fali upałów jest tak zwana kopuła ciepła. To obszar wysokiego ciśnienia, który zatrzymuje się nad danym regionem i blokuje ciepłe powietrze pod sobą.

W efekcie gorące powietrze zalega przez dłuższy czas, a temperatura rośnie z dnia na dzień. Gdy do tego dochodzi wysoka wilgotność, warunki stają się wyjątkowo męczące.

Naukowcy podkreślają, że trudno przypisać pojedyncze ekstremalne zjawisko pogodowe wyłącznie zmianom klimatu. Jednocześnie wskazują, że zmiany klimatyczne sprawiają, iż fale upałów są częstsze i intensywniejsze.

Według europejskiej usługi klimatycznej Copernicus w ostatnich 30 latach Europa ocieplała się o 0,56°C na dekadę. To wystarczająco dużo, aby skrajne upały stawały się znacznie bardziej dotkliwe.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzegła natomiast, że globalne średnie temperatury prawdopodobnie pozostaną na rekordowym lub bliskim rekordowego poziomie w tym roku oraz przez kolejne cztery lata.